Huna oznacza po prostu „tajemnicę”. Jest to zwykłe słowo z języka hawajskiego, które nigdy nie było nazwą systemu religijnego ani duchowego. Jako nazwa doktryny zostało ono wprowadzone dopiero w XX wieku przez Max Freedoma Longa i funkcjonuje wyłącznie w jego książkach oraz w publikacjach autorów, którzy się na niego powołują. Poza tym obiegiem huna nie istnieje. Nie pojawia się ani w etnografii Hawajów, ani w słownikach języka hawajskiego, ani w zapisach ustnych tradycji, ani w pracach misjonarzy czy badaczy XIX i początku XX wieku.
Sam Long nie był antropologiem ani religioznawcą. Był pisarzem zainteresowanym okultyzmem, psychologią i duchowością popularną swoich czasów. W swoich książkach powoływał się na kontakty z profesorem Williamem Tuftsem Brighamem, znanym badaczem Hawajów i wieloletnim dyrektorem Bishop Museum. Brigham rzeczywiście istniał i był cenionym naukowcem, jednak nigdy nie pisał o religii zwanej Huną ani o jakiejkolwiek „tajnej wiedzy kahunów”. Ten sposób legitymizowania narracji, poprzez odwołanie się do pośredniego autorytetu, którego rzekome nauki znamy wyłącznie z relacji autora, przypomina znane z historii filozofii strategie budowania ciągłości przekazu. Różnica polega na tym, że w przypadku Huny nie istnieje żaden niezależny ślad potwierdzający istnienie takiego przekazu.
Istnieli natomiast kahuni, co często bywa mylone z istnieniem samej huny. Termin kahuna oznaczał po prostu fachowca, specjalistę w określonej dziedzinie. Mógł to być kapłan rytualny, znachor, wróżbita, budowniczy łodzi czy znawca astronomii. Nie istniała jedna kasta „mistrzów tajemnej wiedzy” ani jednolity system doktrynalny, który można by uznać za religię kahunów. Long dodatkowo rozbił słowo ka-hu-na na sylaby i przypisał im własne, symboliczne znaczenia, tłumacząc kahunę jako „mistrza energii życiowej”. Tego rodzaju analiza nie ma podstaw językowych i nie odpowiada zasadom interpretacji języka hawajskiego.
Podobnie wygląda sprawa z kluczowymi terminami, które Long wykorzystał do zbudowania swojego systemu. Uhane oznacza ducha lub umysł, a nie „świadomość” w sensie psychologicznym. Unihipili to duch zmarłego, często istota niebezpieczna, uwięziona przez kahunę, a nie „podświadomość”. Aumakua to duch przodka, opiekun rodu, a nie żadna „nadświadomość”. Przekształcenie tych pojęć w trójdzielny model psychiki nie pochodzi z tradycji hawajskiej, lecz z nowoczesnych koncepcji psychologicznych, nałożonych na egzotyczne słownictwo.
W latach trzydziestych XX wieku kultura Hawajów i ich język nie były jeszcze tak dobrze zbadane jak dziś, co zostawiało duże pole dla interpretacyjnej swobody. Trzeba przyznać, że Long wykorzystał to bardzo sprawnie. Sama dałam się tej narracji uwieść. Przez długi czas wierzyłam w opowieść Maxa Freedom Longa o hunie jako starożytnej wiedzy kahunów, przekazywanej przez pokolenia i odkrytej przypadkiem przez badacza. Powtarzałam w dobrej wierze, że huna jest dawnym systemem duchowym, który w niezwykły sposób pokrywa się z ustaleniami współczesnej psychologii. Dopiero teraz widzę, jak bardzo się myliłam.
Long nie odkrył starożytnej nauki. On ją stworzył. Połączył elementy wczesnej psychologii XX wieku, autosugestii, nurtu New Thought oraz wątków teozoficznych. New Thought był amerykańskim ruchem metafizycznym, który zakładał twórczą moc myśli, afirmacji i pracy z przekonaniami, traktując umysł jako narzędzie kształtowania rzeczywistości. Ten nowoczesny materiał został następnie ubrany w polinezyjskie nazwy, które – jak dziś wiemy dzięki badaniom językoznawczym i etnograficznym – nie znaczą tego, co Long im przypisywał. Całość została osadzona w fikcyjnym starożytnym rodowodzie, który miał nadać systemowi większą wiarygodność.
Ujęła mnie spójność tej narracji i jej wewnętrzna logika. Metody pracy z wyobraźnią, afirmacje czy koncentracja na intencji mogą mieć realną wartość psychologiczną i w tym sensie Huna nie jest pozbawiona znaczenia. Problem polega jednak na czym innym: źródła, na które system ten się powoływał, okazały się fikcyjne. Nie starożytność inspirowała nowoczesną psychologię. To raczej nowoczesna psychologia, teozofia i duchowość New Thought zostały wpisane w kostium rzekomej starożytności.
W tym miejscu warto przyjrzeć się także samemu symbolowi, który stał się znakiem Huny. Medytacja form okrągłych nie jest ani nowa, ani odkrywcza. Krąg od tysięcy lat funkcjonuje jako forma kontemplacji, porządkowania doświadczenia i skupienia uwagi. Pojawia się w filozofii platońskiej i neoplatońskiej jako symbol jedni i powrotu do źródła, w tradycjach indyjskich i buddyjskich jako mandala, a w XX wieku także w psychologii analitycznej jako obraz integracji psychiki. Skuteczność pracy z takim symbolem nie wynika z jego rzekomego hawajskiego pochodzenia, lecz z uniwersalnych mechanizmów percepcji i koncentracji.
Symbol używany w hunie działa więc o tyle, o ile działa jako krąg. Nie dlatego, że niesie w sobie tajemną wiedzę kahunów, lecz dlatego, że odwołuje się do formy od dawna obecnej w historii idei i praktykach medytacyjnych. Forma jest tu starsza i trwalsza niż narracja, którą do niej dołączono. Problemem nie jest sam symbol, lecz opowieść o jego pochodzeniu.
Dlatego huna nie stanowi kontynuacji Drzewa Życia z Kabały ani jej odmiany, lecz drugą gałąź tego samego drzewa idei: całkowicie zinternalizowaną, antropocentryczną i dostosowaną do nowoczesnego sposobu myślenia. To, co Long opisywał jako konflikty między trzema „duchami”, wstyd „podświadomości” czy wewnętrzne napięcia przypominające teologiczne obrazy winy i potępienia, nie było hawajską duchowością. Było jego własnym połączeniem psychologii i okultyzmu, silnie inspirowanym teozofią.
Nadużyciem Longa nie było samo poszukiwanie narzędzi pracy nad sobą, lecz wprowadzenie czytelnika w błąd co do ich pochodzenia. Jest to ten sam mechanizm, który powraca w wielu konstrukcjach duchowych XX wieku:np egipskiego rodowodu tarota czy Księgi Welesa, przedstawianej jako „prasłowiańska ewangelia”, a będącej fałszerstwem. Idea wydaje się bardziej wiarygodna, gdy zostaje ubrana w legendę o pradawnym pochodzeniu. Mechanizm jest prosty, ale niezwykle skuteczny.
Nota bene w polskiej Wikipedii nadal ten termin jest tłumaczony tak jak czynił to Max Freedom Long, bez rzetelnej analizy źródeł. Na szczęście jest jeszcze Wikipedia w języku angielskim.
Źródła:
1.http://www.tradycjaezoteryczna.ug.edu.pl/node/1104 Nowej Myśli Ruch (New Thought)
Wikipedia Huna (New Age)
www.wehewehe.org Hawaiian dictionaries
obrazek Chatgpt
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz