Dyrekcje prymarne – jak obrót nieba staje się czasem życia

 

                                                           zegar astronomiczny: wikipedia 

Dyrekcje prymarne – jak obrót nieba staje się czasem życia

Dyrekcje prymarne należą do najbardziej skomplikowanych technik astrologii klasycznej. Ich dokładne obliczenie wymaga znajomości astronomii, geometrii sferycznej oraz różnych układów współrzędnych.

Współczesny program astrologiczny wykonuje te rachunki niemal natychmiast, dzięki czemu możemy korzystać z gotowej tabeli dyrekcji. Warto jednak rozumieć, co właściwie zostało w niej policzone.

Sama idea dyrekcji jest bowiem znacznie prostsza niż stojąca za nią matematyka.

Obrót nieba jako miara czasu

Wyobraźmy sobie niebo jako ogromną kulę otaczającą Ziemię. W chwili narodzin planety zajmują na tej sferze określone miejsca. Horoskop urodzeniowy jest obrazem właśnie tego momentu.

Ruch nieba jednak się nie zatrzymuje. Wskutek obrotu Ziemi obserwujemy pozorny dobowy ruch całej sfery niebieskiej. Planety wschodzą, kulminują i zachodzą, zmieniając swoje położenie względem lokalnego horyzontu i południka.

To właśnie ten ruch wykorzystują dyrekcje prymarne.

W największym uproszczeniu można powiedzieć:

dyrekcje prymarne zamieniają dobowy obrót nieba na czas ludzkiego życia.

Sfera niebieska wykonuje pełny pozorny obrót 360° w ciągu około 24 godzin, czyli mniej więcej 15° na godzinę. Sześć godzin odpowiada zatem około 90° obrotu.

Jeśli dla prostego wyobrażenia przyjmiemy tradycyjne przybliżenie, że nieco mniej niż 1° łuku na równiku niebieskim odpowiada jednemu rokowi życia, 90° można symbolicznie przeliczyć na około 90 lat.
Ruch nieba w pierwszych kilku godzinach życia człowieka może więc w tej technice odpowiadać wielu późniejszym dziesięcioleciom.

Nie oznacza to oczywiście, że pierwsze godziny po narodzinach mają jakąś udowodnioną szczególną właściwość fizyczną. Jest to sposób, w jaki dyrekcje prymarne przeliczają dobowy ruch sfery niebieskiej na symboliczną miarę czasu życia.

Sygnifikator i promisor

Do zrozumienia dyrekcji potrzebne są dwa podstawowe pojęcia: sygnifikator i promisor.

Sygnifikator reprezentuje osobę albo określoną dziedzinę życia, której ma dotyczyć wydarzenie. Promisor jest natomiast czynnikiem, który przynosi określoną jakość lub skutek.

Najprościej można przedstawić to tak:

PROMISOR → SYGNIFIKATOR

Załóżmy dla przykładu, że sygnifikatorem jest Mars.

W chwili narodzin Mars zajmuje określone miejsce na sferze niebieskiej. Jego położenie możemy opisać za pomocą konstrukcji geometrycznej nazywanej kołem pozycji.

W innym miejscu znajduje się Jowisz, który w naszym przykładzie będzie promisorem.

Pytamy teraz:

o ile musi obrócić się sfera niebieska, aby Jowisz jako promisor osiągnął pozycję wyznaczoną przez Marsa jako sygnifikatora?

Mierzymy potrzebny do tego łuk obrotu na równiku niebieskim (nie na ekliptyce). Następnie przeliczamy go na czas życia za pomocą odpowiedniego klucza dyrekcyjnego.

Jeżeli otrzymany łuk wynosi na przykład około 40°, w dużym uproszczeniu może odpowiadać okolicom czterdziestego roku życia.

Zasady „około 1° = 1 rok” nie należy jednak traktować jako dokładnego wzoru. Jest to przede wszystkim pomoc w zrozumieniu samej idei. Dokładne przeliczenie zależy od zastosowanej metody i klucza dyrekcyjnego.

Planeta nie wędruje po zodiaku do drugiej planety

To rozróżnienie jest bardzo ważne.

Dyrekcja prymarna nie polega na tym, że Jowisz rzeczywiście przesuwa się po zodiaku, aż znajdzie się na stopniu zajmowanym przez natalnego Marsa.

W dyrekcjach interesuje nas dobowy ruch całej sfery niebieskiej.

Można wyobrazić sobie ogromny globus, na którym zaznaczono natalne pozycje planet. Punkty te są niesione razem z obrotem całej kuli. Pytamy więc, jak dużego obrotu potrzeba, aby promisor osiągnął pozycję wyznaczoną przez sygnifikator.

I właśnie ten łuk zostaje później przeliczony na czas życia.

Dlaczego potrzebna jest geometria sferyczna?

Horoskop przedstawiany na ekranie komputera jest płaski, ale geometria nieba jest przestrzenna.

Pozycję planety możemy opisać względem ekliptyki za pomocą długości i szerokości ekliptycznej. Ten sam punkt można jednak opisać względem równika niebieskiego. Wtedy posługujemy się rektascensją i deklinacją.

Najłatwiej wyobrazić to sobie jako globus, na który nałożono dwie różne siatki współrzędnych.

Planeta pozostaje w tym samym miejscu. Zmienia się tylko sposób, w jaki opisujemy jej położenie.

Ponieważ dyrekcje prymarne opierają się na dobowym ruchu sfery niebieskiej, potrzebujemy współrzędnych związanych z równikiem niebieskim, horyzontem i południkiem.

Dlatego przy obliczeniach pojawiają się takie pojęcia jak rektascensja, deklinacja, wznoszenie proste lub ukośne czy koło pozycji. Trzeba również uwzględnić szerokość i długość geograficzną miejsca urodzenia.

Nie musimy wykonywać tych rachunków ręcznie, aby korzystać z dyrekcji. Warto jednak wiedzieć, co właściwie oblicza za nas program.

Sama dyrekcja jeszcze niczego nie sygnifikuje. Jest tylko potencjalna.

I tutaj dochodzimy do najważniejszego elementu systemu Morinusa.

Samo znalezienie momentu zetknięcia promisora z pozycją sygnifikatora jeszcze nie wystarcza.

Najpierw trzeba ustalić, co obie planety oznaczają w konkretnym horoskopie urodzeniowym.

Wracamy więc do teorii determinacji.

Planeta nie oznacza w każdym horoskopie dokładnie tego samego. Jej znaczenie zależy od konkretnego położenia w radiksie: przede wszystkim od domu, ale także od władztw, egzaltacji, aspektów, a dopiero na końcu od jej natury.

Dlatego zanim zinterpretujemy dyrekcję, musimy ustalić, do jakich spraw życia sygnifikator i promisor są zdeterminowane w horoskopie urodzeniowym.

Dopiero wtedy możemy określić, czego dana dyrekcja rzeczywiście dotyczy.

Dyrekcja nie tworzy czegoś, czego wcześniej w horoskopie nie było. Uruchamia w czasie możliwości zawarte w radiksie.

Co właściwie zostaje „poruszone”?

Tu pojawia się jeszcze jedna ważna kwestia.

Planety nie pozostają przecież fizycznie w miejscach, które zajmowały w chwili narodzin. Po narodzinach kontynuują własny ruch po niebie.

W dyrekcjach prymarnych nie chodzi jednak o ich późniejsze rzeczywiste położenia.

Punktem odniesienia pozostają miejsca zajmowane przez nie w chwili narodzin oraz właściwości i determinacje, jakie otrzymały w radiksie.

Horoskop urodzeniowy ustanawia pierwotną strukturę: położenie planety względem nieba i Ziemi, jej miejsce w domu, aspekty, władztwa oraz pozostałe związki.

Późniejszy fizyczny ruch planety nie zmienia tej struktury natalnej.

Dyrekcja nie tworzy więc nowej symboliki. Rozwija w czasie relacje, które zostały ustanowione w chwili narodzin.

Najprostszy schemat

Całą zasadę można sprowadzić do czterech kroków:

sygnifikator wyznacza cel → promisor jest niesiony przez obrót sfery → mierzymy potrzebny łuk → łuk przeliczamy na lata życia

Matematyka dyrekcji prymarnych jest skomplikowana.

Ich podstawowa idea jest jednak znacznie prostsza: horoskop urodzeniowy pozostaje punktem odniesienia, a dobowy ruch nieba staje się miarą, za pomocą której jego układ zostaje rozwinięty w czasie.

Kim był Morinus?

 Jean-Baptiste Morin, zwany Morinusem, był francuskim astrologiem, matematykiem, lekarzem oraz jednym z najważniejszych autorów astrologicznych XVII wieku. Jest autorem monumentalnej Astrologia Gallica, dzieła, w którym próbował stworzyć spójny system astrologiczny i wielokrotnie polemizował z wcześniejszą tradycją, również z Ptolemeuszem. Jego astrologia jest trudna. Wymaga bardzo konsekwentnego stosowania teorii determinacji, a w przypadku technik prognostycznych, zwłaszcza dyrekcji, również znajomości astronomii i geometrii sferycznej. Jej złożoność i trudności obliczeniowe mogły być powodami, dla których nie powstała później równie liczna szkoła kontynuatorów, jak w przypadku prostszych systemów astrologicznych.

Pozostaje jednak istotny argument historyczny: Morinus był astrologiem praktykiem, funkcjonującym w środowisku elit swojej epoki - m. in. na dworach królów Francji Ludwika XIII i Ludwika XIV. Jego system nie powstał wyłącznie jako abstrakcyjna teoria, ale jako metoda stosowana w praktyce prognostycznej.

Nie jest to oczywiście dowód skuteczności jego astrologii.

Nie chodzi o rozumowanie: „Morinus tak powiedział, więc musi to być prawda”. Chodzi raczej o coś znacznie ostrożniejszego: „Morinus miał ogromne doświadczenie w tej dziedzinie i stworzył rozbudowany system oparty na wieloletniej praktyce, dlatego istnieje poważny powód, aby jego podejście sprawdzić”. Można powiedzieć: "po owocach ich poznacie". Autorytet Morinusa nie stanowi naukowego dowodu skuteczności jego metody. Jednakże jest argumentem  za tym, żeby jego założenia potraktować jako hipotezę wartą sprawdzenia. I tutaj dochodzimy do trudniejszego pytania. Możemy dokładnie wyjaśnić, jak skonstruowane są dyrekcje prymarne. Znacznie trudniej odpowiedzieć, dlaczego miałyby działać.
W ramach tradycyjnego systemu astrologicznego ich konstrukcja ma swoją wewnętrzną logikę. Punktem wyjścia jest pozorny dobowy ruch sfery niebieskiej, wynikający z obrotu Ziemi wokół własnej osi. Niewielki łuk tego ruchu zostaje następnie symbolicznie przeliczony na znacznie dłuższy okres ludzkiego życia. Nie jest to jednak naukowe wyjaśnienie mechanizmu działania astrologii. Nie wiemy, dlaczego kilka godzin dobowego ruchu nieba miałoby odpowiadać kolejnym dziesięcioleciom życia człowieka. Możemy natomiast postawić inne pytanie: czy metoda rzeczywiście daje wyniki zgodne z obserwacją? I właśnie tutaj podejście Morinusa można połączyć ze współczesnym podejściem prezentowanym przez Alexeya Borealisa. Nie wystarczy powtarzać reguł dlatego, że pochodzą od wielkiego astrologa. Trzeba sprawdzać, czy rzeczywiście działają.

Jeżeli dyrekcja ma wskazywać małżeństwo, narodziny dziecka, zmianę pracy, przeprowadzkę czy inne konkretne wydarzenie, możemy porównać obliczenia z rzeczywistą biografią człowieka.

Trzeba jednak liczyć nie tylko trafienia.

Jeżeli chcemy rzeczywiście oceniać metodę, musimy również uwzględniać przypadki, w których oczekiwane wydarzenie się nie pojawiło. Inaczej bardzo łatwo wpaść w pułapkę selekcjonowania wyłącznie przykładów potwierdzających własne przekonania.

Dlatego najlepszym argumentem za dyrekcjami nie powinno być samo stwierdzenie:

„Morinus je stosował”.

Znacznie mocniejsze jest inne rozumowanie:

"Morinus pozostawił rozbudowaną metodę. Możemy ją dokładnie odtworzyć. Następnie możemy sformułować prognozę i skonfrontować ją z rzeczywistym wydarzeniem."

W tym miejscu tradycja spotyka się z doświadczeniem.

Nie musimy z góry wiedzieć, jaki mechanizm miałby odpowiadać za działanie dyrekcji, aby zbadać, czy ich wskazania wykazują powtarzalny związek z rzeczywistymi wydarzeniami.

I być może właśnie takie podejście jest najuczciwsze.

Astrologia nie musi udawać, że zna mechanizm zjawiska, którego mechanizmu nie potrafi wykazać. Może natomiast formułować konkretne twierdzenia, stawiać przewidywania i sprawdzać ich skuteczność.

W przypadku dyrekcji prymarnych najważniejsze pytanie brzmi więc nie: "dlaczego obrót Ziemi i odpowiadający mu pozorny ruch nieba miałyby odpowiadać czasowi ludzkiego życia?"

Najważniejsze pytanie brzmi: "czy prawidłowo obliczone i zinterpretowane dyrekcje rzeczywiście odpowiadają wydarzeniom, które następują w określonym czasie?"

To jest pytanie, na które może odpowiedzieć praktyka i systematyczna weryfikacja.

A o tym napiszę w kolejnym poście 

Jak metoda Morinusa zmieniła mój sposób interpretacji horoskopu

 

Na metodę Morinusa trafiłam dzięki Alexeyowi Borealisowi. Przypadek, a może los, doprowadził mnie do jego wykładu wygłoszonego na forum Polskiego Towarzystwa Astrologicznego. Później sięgnęłam do jego bloga i książki Mysteries of Medieval Astrology.To właśnie Borealis po raz pierwszy pokazał mi  metodę analizy horoskopu i astrologię prognostyczną siedemnastowiecznego francuskiego astrologa Jeana-Baptiste’a Morina, zwanego Morinusem.

W swojej książce Borealis wyjaśnia ją niezwykle dokładnie i metodycznie, a jednocześnie możliwie przystępnie. Nie jest to oczywiście lektura dla osoby, która nigdy wcześniej nie zajmowała się astrologią. Potrzebna jest znajomość znaczenia planet, domów, aspektów, władztw i podstaw interpretacji horoskopu. Mając jednak takie przygotowanie, można krok po kroku zrozumieć logikę systemu Morinusa.

Po przeczytaniu książki Borealisa sięgnęłam bezpośrednio do źródeł i zaczęłam czytać kolejne księgi Astrologia Gallica, oczywiście w angielskim tłumaczeniu. Moja droga prowadziła więc od współczesnego, uporządkowanego przedstawienia metody do jej siedemnastowiecznych podstaw.

Jedną z najważniejszych różnic między astrologią Morinusa a wieloma współczesnymi sposobami interpretowania horoskopu jest znaczenie determinacji. Nie wystarczy powiedzieć: Wenus oznacza miłość i przyjemność, Merkury intelekt i komunikację, Słońce zaszczyty i władzę, a Jowisz powodzenie i pomyślność. Są to naturalne znaczenia planet, ale w konkretnym horoskopie nie wystarczają do określenia ich działania.

Najpierw trzeba zapytać do czego ta planeta jest zdeterminowana w tym konkretnym horoskopie.

Podstawowe znaczenie ma dom, w którym planeta rzeczywiście się znajduje. To właśnie jego spraw przede wszystkim dotyczy jej działanie.Wenus położona w domu dziesiątym nie będzie więc w pierwszej kolejności „planetą miłości”. Jej działanie będzie związane przede wszystkim z zagadnieniami domu dziesiątego: karierą, pozycją społeczną, reputacją czy działalnością publiczną.

Ta sama Wenus położona w domu siódmym będzie znacznie silniej związana z małżeństwem, partnerstwem i relacjami z innymi ludźmi.Natura Wenus się nie zmienia. Nadal działa ona zgodnie ze swoją naturą. Zmienia się natomiast dziedzina życia, w której to działanie się ujawnia.

To pozornie niewielka różnica, ale całkowicie zmienia sposób czytania horoskopu.Nie wystarczy wiedzieć, w którym domu znajduje się planeta. Ważne jest również jej dokładne położenie. Szczególne znaczenie ma stosunek planety do wierzchołka domu. Szczególnie, ścisłe połączenie z wierzchołkiem domu wzmacnia jej związek ze sprawami tego domu.

Następnie należy uwzględnić władztwa planety, jej aspekty, dyspozytora oraz związki z pozostałymi elementami horoskopu. Dopiero złożenie tych informacji pozwala określić jej rzeczywistą rolę.

Nie analizuje się wg klasycznej metody planet transsaturnicznych ponieważ Morinus nie mógł ich znać. Jednakże czasem używa się ich do analizy pomocniczej.
Morinus przywiązuje dużą wagę nie tylko do miejsca, w którym planeta znajduje się fizycznie, lecz także do punktów jej aspektów. Można to sobie wyobrazić obrazowo: planeta zajmuje jedno konkretne miejsce w horoskopie, ale w punktach swoich aspektów pozostawia jakby mniejsze odbicia własnego działania.

Jeżeli na przykład Słońce znajduje się w 10° Wodnika, punkty jego głównych aspektów znajdują się między innymi w  Baranie i Strzelcu— sekstyle, w Byku i Skorpionie — kwadratury, w Bliźniętach i Wadze — trygony oraz w  Lwie — opozycja.

Punkty te nabierają szczególnego znaczenia w podstawowych dla Morinusa technikach prognostycznych zwanych dyrekcjami prymarnymi.

Kolejną ważną zasadą jest oddziaływanie planety na dom położony naprzeciwko tego, który zajmuje. Planeta znajdująca się w domu drugim jest przede wszystkim zdeterminowana do spraw domu drugiego, ale może akcydentalnie oddziaływać również na dom ósmy. Planeta w domu pierwszym może oddziaływać także na siódmy, planeta w czwartym na dziesiąty itd.

Podstawowa pozostaje jednak jej bezpośrednia obecność w konkretnym domu. Wpływ na dom przeciwny jest wtórny i musi być oceniany w kontekście całego horoskopu.
Dzięki zastosowaniu metod Morinusa horoskop przestaje być chaotycznym zbiorem niezależnych symboli. Zaczyna być strukturą, w której każdy element otrzymuje znaczenie poprzez swoje konkretne miejsce i relacje z pozostałymi.

I właśnie dlatego metoda Morinusa stała się podstawą mojego sposobu interpretacji horoskopu.

Jak pracuję nad horoskopem i czym różni się moja metoda od metod innych astrologów

Analizuję horoskopy już od dłuższego czasu i przez ten czas przeczytałam wiele książek poświęconych astrologii. W pewnym momencie zaczęło mnie jednak uderzać jedno: bardzo często to, co widziałam w rzeczywistych horoskopach, nie zgadzało się z prostymi zasadami przedstawianymi w podręcznikach.

Analizowałam horoskopy ludzi znanych, którzy osiągnęli sukces, i  nie zawsze wynikało z nich, że powinni go osiągnąć. Niekiedy planety, które według podstawowych zasad miały odpowiadać za powodzenie, miały naprawdę słabą pozycję w momencie urodzenia.

Zdarzała się również sytuacja odwrotna. Patrzyłam na horoskopy zwykłych ludzi i widziałam na przykład bardzo dobrze postawionego Merkurego, choć trudno było uznać, że dana osoba wyróżnia się szczególną sprawnością intelektualną.

Zaczęłam więc zadawać sobie pytanie: co tu się właściwie nie zgadza?

Coraz wyraźniej widziałam, że samo stwierdzenie, iż planeta jest silna, słaba, dobrze albo źle położona, nie wystarcza do rzetelnej interpretacji horoskopu. Nie wystarcza również przypisanie jej określonego znaczenia tylko dlatego, że z natury symbolizuje pewne rzeczy.

Merkury może mieć związek z intelektem, ale to jeszcze nie znaczy, że w każdym horoskopie będzie przede wszystkim tego właśnie dotyczył.

I właśnie tutaj metoda Morinusa* zaczęła dawać mi odpowiedź.

W jego systemie znaczenie planety zależy nie tylko od jej naturalnych właściwości czy siły, lecz również od tego, do czego zostaje ona zdeterminowana w konkretnym horoskopie. Trzeba więc patrzeć na jej położenie w domu, władztwa, aspekty, dyspozytorów oraz związki z innymi elementami horoskopu.

Dopiero wtedy można próbować ustalić, czego rzeczywiście dotyczy jej działanie.

Pojawił się jednak jeszcze jeden problem.

Nawet prawidłowo odczytany horoskop urodzeniowy nie jest prostą listą wydarzeń, które muszą się wydarzyć.

Człowiek może mieć w horoskopie wskazania sprzyjające posiadaniu licznego potomstwa, a jednak wybrać życie ascetyczne i zrezygnować z założenia rodziny. Może mieć predyspozycje do kariery, ale znaleźć się w takich warunkach życiowych, które nie pozwolą mu ich wykorzystać. Może mieć wskazania sprzyjające dalekim podróżom, a jednocześnie nie posiadać środków, które umożliwiłyby ich realizację.

Nie oznacza to, że horoskop „się nie sprawdził”.

Oznacza raczej, że przyczyny wskazywane przez horoskop nie działają w próżni. Ich skutki zależą również od innych przyczyn, okoliczności i zdarzeń. Jedno wydarzenie może zmienić dalszy bieg życia i uniemożliwić realizację czegoś, co w innych warunkach mogłoby się wydarzyć.

Horoskop urodzeniowy pokazuje więc nie tyle gotową biografię, ile określony układ możliwości, predyspozycji i potencjalnych przyczyn. Aby zrozumieć, które z nich zostaną rzeczywiście uruchomione i kiedy może się to wydarzyć, nie wystarczy patrzeć wyłącznie na radix.

Potrzebne są również techniki prognostyczne.

I właśnie dlatego w swojej praktyce posługuję się metodą rozwiniętą przez Jeana-Baptiste’a Morina, zwanego Morinusem, a współcześnie przybliżoną i systematyzowaną przez Alekseya Borealisa*.

Nie interesuje mnie astrologia polegająca na mechanicznym przypisywaniu znaczeń pojedynczym planetom, znakom czy aspektom. Interesuje mnie próba zrozumienia całej struktury horoskopu: tego, co dana planeta rzeczywiście oznacza w konkretnym radixie, jakie możliwości wskazuje horoskop urodzeniowy oraz w jakich momentach te możliwości mogą zostać uruchomione.

Dopiero wtedy astrologia zaczyna być dla mnie spójnym systemem interpretacji, a nie zbiorem luźnych reguł.

*Jean-Baptiste Morin de Villefranche, zwany Morinusem (1583–1656) był francuskim matematykiem, lekarzem i astrologiem, a od 1630 roku profesorem matematyki w Collège Royal w Paryżu. Jego najważniejszym dziełem astrologicznym jest monumentalna Astrologia Gallica, opublikowana już po jego śmierci, w 1661 roku. Morinus stworzył rozbudowany i spójny system interpretacji horoskopu, w którym szczególne znaczenie ma determinacja planet oraz powiązanie horoskopu urodzeniowego z technikami prognostycznymi.

Alexey Borealis jest astrofizykiem i  astrologiem, zajmującym się przede wszystkim astrologią prognostyczną w wersji Morinusa i astrologią horarną. Studiował między innymi u Roberta Zollera i Johna Frawleya. W swojej pracy tłumaczy, systematyzuje i wykorzystuje metody opisane przez Morinusa, przedstawiając je w formie możliwej do zastosowania we współczesnej praktyce astrologicznej.